İstanbul'da Mimar Sinan Şaheseri: SÜLEYMANİYE CAMİİ

Yıkmak insanlara yapmak gibi kıymet mi verir,

Onu en çolpa herifler de emin ol becerir.

Sade sen gösteriver 'işte budur kubbe' diye,

İki ırgatla iner şimdi Süleymaniye.

Ama gel kaldıralım dendi mi heyhat o zaman,

Bir Süleyman daha lazım yeniden bir de Sinan.

Mehmet Akif Ersoy 

Süleymaniye Camii başka nasıl anlatılır ki!

   Osmanlı İmparatorluğu'nun cihana nam saldığı, islam sancağının kıtalara yayıldığı, imparatorluğun en ihtişamlı yıllarında Kanuni Sultan Süleyman bu ihtişama yaraşır bir cami arzu eder. Tarih kitaplarından araştırdığıma göre aslında düşündüğü bu yapıt günümüzde Şehzade Camii olarak bildiğimiz camidir. Ancak çok sevdiği Şehzadesi, Hürrem'in göz bebeği Şehzade Mehmet ölünce camiyi onun adına tamamlatır. Ancak içindeki bu özlem dinmiş değildir adına yaraşır, İslam dünyasının güçlü şehri İstanbul'a yaraşır bir cami istemektedir. İşte tam bu zamanlarda 1550

yıllarında bir rüya görür. Rüyasında  Allah Resulü'nu görür ve Süleyman'a camiyi nereye yapacağını, kaç kubbeli olacağını, mihrab, minare nasıl olacak her şeyi en ince ayrıntısına kadar anlatır. Heyacan içinde salavat-ı şerifler getirerek, ağlayarak uyanan Süleyman hemen mimar başının yanına çağırılmasını emreder. Mimar Sinan çok geçmeden yanına gelir. Kanuni gördüğü rüyayı anlatır ve bugünkü Süleymaniye semtine gelinir. Ancak Kanuni bazı ayrıntıları unutmuştur unuttuğu o ayrıntıları Mimar Sinan "Padişahım şurası şöyle olsun mu?" sözleriyle tamamlar. Kanuni şaşırır "Mimar Başı haberli gibisin"  Mimar Sinan: "Sultanım, siz Hz. Peygamber ile yürürken ben hemen arkanızdaydım" der. Mimar başı Sinan fermanın Sultanı aştığının farkındadır ve hemen işe koyulur.
 Süleymaniye Camii'nin gösterildiği tepe ise İstanbul'un yedi tepesinden dördüncüsüdür ve burada dört rakamıyla ilgili ilk sır değildir. Ancak oldukça sivri olan tepe Süleymaniye Külliyesi'ni alacak kadar geniş bir düzlüğü sahip değildir. Mimar Sinan bu sorunu  taraçalandırma yaparak aşar. Her ne kadar o semtin adının Süleymaniye olması Kanuni'nin semte olan yatırımları olsa da efsanelere göre Hz. Süleyman'ın da eşi Şemsiye için burada bir saray yaptırdığı da rivayet edilir. İmaretlerin yapılması için devası bir bütçe gerekmektedir hemen vakıf kurulmuştur. Evliya Çelebi anlattığına göre Süleymaniye için nerde usta, zanaatkar var hepsi toplanmış ayrıca esir ve askerlerde vardır. inşasında 2000-3000 işçi çalıştığı söylenir. Caminin temeli törenlerle, hatimlerle başlamış ve dönemin en önemli din adamı

Şeyhülislam Ebussud Efendi'nin ilk taşı temele koymasıyla inşaat başlamış. Evliya Çelebi caminin temelinin 3 yılda atıldığını ve daha sonra bir yıl beklendiğini söyler. Burada Mimar Sinan dehasını döktürmüştür çünkü temel üzerine yapıyı hemen dikmeyerek temelin oturmasını beklemiştir. Temel, içinde insanın rahatlıkla yürüyeceği ızgara sistemi halinde caminin her yerine su taksim edebilecek haznelere ulaşır. Orta kısımda bu yollara açılan ahşap kapaklı menfezler ısıtma ve soğutma sistemidir aynı zamanda. Yapımından beri onlarca deprem görmesine rağmen hiçbir

hasar almaması da bu sağlam temelin bir kanıtıdır. Caminin uzun yıllar kendisinin gözükmemesi ise İran Şahı'na fırsat doğurmuştur. Evliya Çelebi'nin anlattığına göre İran Şahı sandıklar dolusu mücevheri saraya gönderir ve üzerinde bir mektup "Duydum ki camiyi yaptıracak paranız yokmuş alın bu mecevherleri camiyi bitirin" iki ülke arasındaki islam otoriterliğini alma savaşı burada bir güç gösterisine dönüşmüştür. Kanuni ise vakıfa bağışlanan bu mücevherleri geri gönderemez çünkü onun değil vakfın malıdır. Mecevherleri Mimar Sinan'a teslim eder ve "un ufak yapın inşatta kullanın" der. Toz haline getirilen mücevherler o an yapımına başlanan minarelerin birinin harcına karıştırılır. İşte o minare "Cevahir Minare" diye bilinir. Evliya Çelebi "ne zaman güneş çıksa Cevahir Minare parlar" der. Ancak hangi minaredir bilinmez. Cami iki kareye yakın plan içerisinde birine avlu diğerine cami olacak şekilde yapılmıştır. Cami kubbesi zeminden kubbe üzengisine 45 arşın, kubbe alemine ise 66 arşındır. Bu ebced hesabına göre 45 Adem 66 ise Allah lafsını telafuz eder. Kabeye yakın olan minareler arası 92 arşın ki bu da Muhammet ismini ifade eder. 
   Kubbeye bakacak olursak 32 penceresi vardır ki Mimar Sinan gün ışığı bu camlardan girdiğinde oluşan görüntüyü Azrail as kanatlarına benzetir. Kubbe çok derin anlamlar ifade eder bunlardan ilki "vahdette kesret kesrette vahdet" yani Tek olan Allah'a varıp ondan teferruata dönüşü sembolize eder. Kubbe okunan Kuran- kerimleri ve duaları müminlere aksettirme görevindedir. Allah Resulunu'nun yüce Mevladan aldığı emirleri ümmetine tebliğ etmesini temsil eder. Ancak bütün bunların anlaşılması için iyi bir akustiğe ihtiyaç vardır. Bu noktada Mimar Sinan dehası

orataya çıkar ve kubbenin içine ve köşelerine ağzı içe dönük küpler yerleştirir ve ses dalgalarının geri gönderilmesi muhteşem bir nizam içerisinde gerçekleşir. Mimar Sinan bu noktada çok hassas davranır bu ince akustiği cami ortasına koyduğu nargile fokurtu sesiyle ayarlamaya çalışır ve kubbe çevresine yerleştirdiği işçilerde borular yoluyla bu sesi dinler. Yeri gelir bazı yerleri yıktırıp yeniden yapar Mimar Sinan ancak bu durum dedikodulara da sebebiyet verir. Kanuni'ye Mimar Sinan camiyi yapmaz keyif sürer derler. Kanuni de bir hışımla çıkar cami inşatına gelir. söylenildiği gibi Mimar Sinan caminin ortasına nargile içer gibi söylentiler yayarlar. Kanuni bu duruma karşı sert çıkar ve bir ikindi vakti teftişe gider ancak işin aslını anlaması uzun sürmez Mimar Başını affeder. Nargilenin içinde tömbeki olmadığı ve sadece su olduğu görülür. Kubbeyi ve camiyi süsleyen hüsni hatlar ise Ahmet Karahisarı ve öğrencesi Hasan Çelebi'ye aittir. Renkli camlar ise dönemin başka kıymetli sanatkarı Sarhoş ibrahim' e aittir.
  Mimar sinan eseri  Tezkiretü'l Bünyan'da derki  "Süleymaniye kubbesini dört yekpare sütuna taşıttım. Bunları: Kırmızı granit yekpare olan bu taşları Sinan: İskenderiye(Mısır), Baelbek-Lübnan(Fenike) Kız Taşı, Topkapı Sarayı'ndan getirttim." der. Burada Roma, Fenike ve Mısır medeniyetlerine boy gösterisi yaptığı söylenir. Ayrıca bu dört yek pare taşıda  dört halifeye benzetir ve şu meşhur mısraları dökmüştür buraya

Oldu Kabe bu

         Cami-i Mevcan

Cihar-yar oldu

      Bu dört sütun

 Sinan bu yapıyı yaparken işin ehli insanların yanı sıra en iyi malzemeyi de kullanmıştır. Ak mermeleri Marmara Adası'ndan, yeşil mermerleri Arabistan'dan, Çinileri İzmit'ten getirtmiştir. Bunun yanı sıra Bizans'dan kalma çok sayıda harabeden de sütun, mermer kullanılmıştır. Cami avlusu 28 revak kubbeli sutundan oluşuyor. Avlu ortsında dikdörtgen mermer bir şadırvan yer alıyor. Üç kapıdan girilen avlunun Kuzey yönündeki kapısı oldukça anıtsaldır. Bu kapı Süleymaniye Camii'nin ihtişamının bir göstergesidir.

Dört minaresi vardır. Kubbeye yakın olanlar daha uzun ve üç şerefelidir. Uzak olan ikisi ise daha kısa ve iki şerefelidir. Bu görüntü camiye piremidel bir hava vermiştir. Ayrıca dört minare olması Kanuni'in İstanbul fethinden sonra 4. sultan olması 10 şerefeli olması Osmanlı'nın 10. padişahı olmasını işaret eder.
 Caminin güney tarafında ise Kanuni ve çok sevdiği eşi Hürrem'in türbeleri bulunur. 
Mimar Sinan Süleymaniye Camii çok ince ayrıntısına kadar düşünmüştür. Kandillerin arasına Afrika'dan getirilen yaklaşık 300 adet devekuşu yumurtası koymuştur. Bunun sırrı ise kandil aralarına örümceğin ağ yapmamasıdır. Evliya Çelebi Süleymaniye Camii'de 20 bin kandil olduğunu söyler o kadar kandil var mıdır bilinmez ama bu kandillerin isi nereye gider. Ahmet Karahisarı'nın gözünün ferini alan o hat harikalarına sinmez mi? Mimar Sinan yine dehasını konuşturur ve içerde öyle bir hava sirkülasyonu sağlar ki bu isler is

odası denilen ve tam kıbleye bakan kapının üzerinde üç kemerli bir kısım vardır burada dört adet menfez vardır buradan girerek odada toplanır. Zamanla bu odanın duvarları zift, katran bağlamış gibi olur. Sonra bu tabaka duvarlardan kazınır ve çeşitli işlemlerden geçtikten sonra dünyanın en iyi mürekkebi denilen mürekkeb elde edilir. Bu mürekkeble ise Kuran- Kerimler yazılmıştır. Koca Sinan'ın dehasına şaşmamak elde değil günümüzde camiler klimalarla içeriyi

serinletemzken Mimar Sinan aklıyla yazın serin kışın sıcak bir ortam oluşturmuştur. Öyle ki yazın kavurucu sıcağında gittiğimde içeride üşüyecek kadar serinlik kışın ise terleyecek kadar bir sıcak ortamı vardır.
  Mimar Sinan kılı kırk yararak yapmaya çalıştığı Süleymaniye Camii başlangıcından yedi yıl geçtikten sonra hala tamamlanamaz ve dedikoducu kesim tekrar iş başına geçer ve Kanuni'ye Sinan camiyi yapmaz başka işlerle oyalanır ve seni oyalar hatta kubbe çökmek üzeredir gibi iftiralar atarlar. Kanuni dayanamaz ve cami inşatını teftişe gelir. Gecikmeden duyduğu rahatsızlığı şu sözlerle dile getirir. "Neden benim camim ile ilgilenmeyip zamanını önemsiz işlerle harcarsın! Atam Sultan Mehmet Han'ın mimarı da sana örnek olarak yetmez mi?" Kanuni böylece hem adaşı hem meslektaşı olan Atik Sinan'a gönderme yapmıştır. Fatih Sultan Mehmet, Fatih Camii kubbesini dilediği kadar yüksek tutmadığı için ellerini bileklerinden kestirmiştir.

Koca Sinan ise "Saadetli padişahımın devletlerinde iki ayda tamam olur inşallah" der. Kanuni bu söze pek itibar etmez ve " iki ayda tamam olmasın görüşürüz" der. Saray içinde Mimar Sinan'ın bu olaydan sonra aklını kaçırdığı, cinnet geçirdiği gibi söylentiler yayılır. Ancak büyük bir tevekkülle kendine inanan Sinan gece gündüz demeden uğraşır ve iki ayda camiyi tamamlar. Mimar Sinan eseri Tezkiretü'l Bünyan'da bu hadiseden bahseder ve Kanuni'ye burada içerlediğini söyler. Kanuni başarısından ötürü cami açma şerefini Sinan'a verir ve anahtarı Sinan'a uzatır. İslam dünyasının en görkemli eserlerini ortaya koyan Sinan öyle mütavazidir ki bu daveti affını dileyerek reddeder ve Sultanıım Ahmet Karahisarı bu muhteşem hatlar için gözlerini feda etti son hattın son harfinde gözünün feri söndü ağma kaldı bu şeref onundur der. Süleymaniye Külliyesi; cami, hamam, darül kura, darül şifa, imaret, medreseler ve türbeden oluşur. 275 çalışanı ile hizmete açılmıştır. 10 şerefeden yıllarca ezanlar okunmuştur. İslam kültürünün bir parçası

haline gelmiştir.  Mimar Sinan ustalık eserim dediği ve İstanbul'un en görkemli camisi bu şekilde hizmete girdi. Bu noktada yanlış bilinen bir şeye deyineceğim herkes bu caminin kalfalık eseri olduğunu Selimiye'nin ustalık eseri olduğunu söyler. Hayır Mimar Sinan Tezkiretü'l Bünyan'da Şehzade Cami kalfalık Süleymaniye ustalık Selimiye ise bütün birikimini ustalığının zirvesini yaptğını söyler. 
Mimar Sinan bu şaheserine bir imza atmaz ve

Kanuni'nin Türbeni buraya yapalım teklifini geri çevirir Süleymaniyenin gölgesine mütavazi bir mezarda derin uykusunu çekilir. Öyleki burası Süleymaniye Külliyesine havadan bakıldığında sağ alt köşede olduğu görülür. Tablolarda olduğu gibi Sinan en sevdiği eserine kendi imzasını bu şekil atmıştır.
 Bir mimarlık harikası olan ve İstanbul silüetnin simgesi olan Süleymaniye Camii ve Külliyesi islami dünyası için çok öenm arz eder islam biliminin, islamiyetin zirvesini temsil eder. Çünkü en büyük kubbe Ayasofya'nındır ve                                              hristiyan kesimin övündüğü bir yapıdır.
 Süleymaniye ise şimdi o eski günlerini tekrar aramakta insanların müze ziyareti değilde bir yaşam alanı içerisinde Süleymaniye'ye gelmesini bekliyor.

  Yazan ve fotoğraflar: Fevzi Telli  
 not:fotoğraflar ve yazı izin alındığı takdirde kullanılabilir.Daha fazla Süleymaniye fotoğrafları aşağıdaki albümdedir.

Süleymaniye Fotoğrafları 




 Son sözü ise Yahya Kemal'e bırakalım.


                               SÜLEYMANİYE'DE BİR BAYRAM SABAHI

Artarak gönlümün aydınlığı her saniyede

Bir mehabetli sabah oldu Süleymaniye'de

Kendi gök kubbemiz altında bu bayram saati,

Dokuz asrında bütün halkı, bütün memleketi

Yer yer aksettiriyor mavileşen manzaradan,

Kalkıyor tozlu zaman perdesi her an aradan.

Gecenin bitmeğe yüz tuttuğu andan beridir,

Duyulan gökte kanad, yerde ayak sesleridir.

Bir geliş var!.. Ne mübarek, ne garib alem bu!..

Hava boydan boya binlerce hayaletle dolu...

Her ufuktan bu geliş eski seferlerdendir;

O seferlerle açılmış nice yerlerdendir.

Bu sukünette karıştıkca karanlıkla ışık

Yürüyor, durmadan, insan ve hayalet karışık;

Kimi gökten, kimi yerden üşüşüp her kapıya,

Giriyor, birbiri ardınca, ilahi yapıya.

Tanrının mabedi her bir tarafından doluyor,

Bu saatlerde Süleymaniye tarih oluyor. 

Ordu-milletlerin en çok döğüşen, en sarpı

Adamış sevdiği Allah'ına bir böyle yapı.

En güzel mabedi olsun diye en son dinin

Budur öz şekli hayal ettiği mimarının.

Görebilsin diye sonsuzluğu her yerden iyi,

Seçmiş İstanbul'un ufkunda bu kudsi tepeyi;

Taşımış harcını gazileri, serdarıyle,

Taşı yenmiş nice bin işcisi, mimarıyle.

Hür ve engin vatanın hem gece, hem gündüzüne,

Uhrevi bir kapı açmiş buradan gökyüzüne,

Taa ki geçsin ezeli rahmete ruh orduları.. 

Bir neferdir bu zafer mabedinin mimari.

Ulu mabed! Seni ancak bu sabah anlıyorum;

Ben de bir varisin olmakla bügün mağrurum;

Bir zaman hendeseden abide zannettimdi;

Kubben altında bu cumhura bakarken şimdi,

Senelerden beri ru'yada görüp özlediğim

Cedlerin mağfiret iklimine girmiş gibiyim.

Dili bir, gönlü bir, imanı bir insan yığını

Görüyor varliğının bir yere toplandığını;

Büyük Allah'ı anarken bir ağızdan herkes

Nice bin dalgalı Tekbir oluyor tek bir ses;

Yükselen bir nakaratın büyüyen velvelesi,

Nice tuğlarla karışmış nice bin at yelesi! 

Gördüm ön safta oturmuş nefer esvaplı biri

Dinliyor vecd ile tekrar alınan Tekbir'i

Ne kadar saf idi siması bu mu'min neferin!

Kimdi? Banisi mi, mimarı mı ulvi eserin?

Taa Malazgirt ovasından yürüyen Türkoğlu

Bu nefer miydi? Derin gözleri yaşlarla dolu,

Yüzü dünyada yiğit yüzlerinin en güzeli,

Çok büyük bir iş görmekle yorulmuş belli;

Hem büyük yurdu kuran hem koruyan kudretimiz

Her zaman varlığımız, hem kanımız hem etimiz;

Vatanın hem yaşıyan varisi hem sahibi o,

Görünür halka bu günlerde teselli gibi o,

Hem bu toprakta bugün, bizde kalan her yerde,

Hem de çoktan beri kaybettiğimiz yerlerde. 

Karşı dağlarda tutuşmus gibi gül bahçeleri,

Koyu bir kırmızılık gökten ayırmakta yeri.

Gökte top sesleri var, belli, derinden derine;

Belki yüzlerce şehir sesleniyor birbirine.

Çok yakından mı bu sesler, cok uzaklardan mı?

Üsküdar'dan mı? Hisar'dan mı? Kavaklar'dan mı?

Bursa'dan, Konya'dan, İzmir'den, uzaktan uzağa,

Çarpıyor birbiri ardınca o dağdan bu dağa;

Şimdi her merhaleden, taa Beyazıd'dan, Van'dan,

Aynı top sesleri birbir geliyor her yandan.

Ne kadar duygulu, engin ve mübarek bu seher!

Kadın erkek ve çocuk, gönlü dolanlar, yer yer,

Dinliyor hepsi büyük hatıralar rüzgarını,

Çaldıran topları ardınca Mohaç toplarını. 

Gökte top sesleri, bir bir, nerelerden geliyor?

Mutlaka her biri bir başka zaferden geliyor:

Kosva'dan, Niğbolu'dan, Varna'dan, İstanbul'dan..

Anıyor her biri bir vak'ayı heybetle bu an;

Belgrad'dan mı? Budin, Eğri ve Uyvar'dan mı?

Son hudutlarda yücelmiş sıra-dağlardan mı? 

Deniz ufkunda bu top sesleri nerden geliyor?

Barbaros, belki, donanmayla seferden geliyor!..

Adalar'dan mı? Tunus'dan mı, Cezayir'den mi?

Hür ufuklarda donanmış iki yüz pare gemi

Yeni doğmuş aya baktıkları yerden geliyor;

O mübarek gemiler hangi seherden geliyor? 

Ulu mabedde karıştım vatanın birliğine.

Çok sükür Tanrıya, gördüm, bu saatlerde yine

Yaşıyanlarla beraber bulunan ervahı. 

Doludur gönlüm ışıklarla bu bayram sabahı.

Le directeur artistique d' «ArtInternational» Stéphane Ackermann: "Istanbul est une ville qui m’excite et qui est en voix de développement dans le secteur de l’art."

Ce texte est en ligne dans lepetitjournal.com d'istanbul

Istanbul accueille «ArtInternational», un nouveau salon d'art les 16-18 septembre au Centre de Congrès Haliç. Les partenaires sont Interteks de Turquie et Fiera Milano d’Italie. Le directeur artistique Monsieur Stéphane Ackermann a répondu à mes questions.

Pouvons-nous commencer par votre biographie et votre parcours ?
Depuis mon enfance j’ai toujours eu une passion pour l’art qui, enfin, fait partie de ma vie professionnelle et de ma carrière. J’ai commencé à travailler dans des galeries d’art à Paris et ensuite j’ai travaillé au sein du Musée d’Art Contemporain de la ville de Paris pendant plusieurs années.

Depuis quand vivez-vous à Istanbul et pourquoi avez-vous choisi cette ville pour vous installer?
J’ai emménagé à Istanbul en 2009, mais je faisais très souvent des allers-retours depuis 1995 pour justement pouvoir m’engager beaucoup plus dans le monde de l’art ici. Istanbul est une ville qui m’excite et qui est en voix de développement dans le secteur de l’art. J’ai pris part dans des projets culturels et dans les salons d’arts en tant que curateur, directeur artistique et aussi consultant d’art pour de nombreux collectionneurs. J’ai décidé d’emménager ici pour pouvoir mieux m’investir dans le secteur.



Et si nous voulions souligner la différence entre ArtInternational et les autres salons d’art à Istanbul?
La différence la plus importante est qu'il y a un comité de sélection qui est international. Cela signifie aussi que les pièces d’art présentées sont de qualité. Nous travaillons avec un architecte appelé Erhan Patat. Il a collaboré avec Zaha Hadid depuis longtemps déjà et apportera une nouvelle dimension à notre salon de l’art d’un point de vue architectural. En dehors de cela, les relations de ArtInternational avec diverses organisations artistiques sont bonnes. Les collectionneurs de Turquie et de l'étranger donnent beaucoup de soutien au salon. C’est un plus pour la scène artistique internationale à Istanbul et les visiteurs pourront dialoguer avec les professionnels de l’art de manière intéressante. C’est un grand salon de l’art que nous organisons à Istanbul avec des normes et une rigueur correspondant aux exigences internationales.

Mais justement qu’est-ce qu’ArtInternational offre de nouveau aux Stambouliotes ?
Il y aura un programme artistique, des talks shows aussi bien qu’une section non lucrative qui sera dirigée par Özkan Cangüven et Başak Şenova apportant une nouveauté dans ce salon.

Qu’elle sera le programme des événements du salon?
Başak Şenova est le curateur de l’événement. Il a travaillé sur la programmation qui proposera par exemple une projection en avant première du dernier film de David Claerbout dans un théâtre – Une installation de la dernière œuvre de Nasan Tur dans l’un des auditoriums. Tal Isaac Hadad proposera une performance avec un grand piano et Wilhem Latcoumiantera jouera cette nouvelle pièce. Beaucoup d’événements et d’artistes de qualité sont prévus.

Pourquoi il ya t-il si peu d’artistes participants turcs?
La foire a un comité de sélection dont les membres sont très stricts avec une vision singulière. Ce comité a choisi en toute liberté et de façon indépendante les participants après avoir discuté et analysé l’ensemble des dossiers envoyés.

Il y aura donc des pavillons sans but lucratif? Pouvez-vous nous en dire plus ?
Oui, Özkan Cangüven est le curateur de cette section non-lucrative. Les groupes qui participent sont Spot, Collectorspace, Protocinema, Apartman Projesi, 49A, Un-Known, 5533, Non-Stage, Pasaj, Mest, Recollective, Polistar…

Comment voyez-vous la croissance du marché de l’art en Turquie ?
La Turquie est arrivée à un tournant. Un choix en termes d’esthétique et de style de vie est à faire avec d’un côté la tradition, l’héritage culturel ottoman, et de l’autre, les standards, les medias et les interrogations propres à l’expression de l’art contemporain à travers le monde. Il n’y a aucun doute que les artistes turcs vivants remportent un succès important et sont reconnus à Istanbul et Ankara. Leur expression artistique reste d’un point de vue scientifique et artistique moderniste. Ces lignes conceptuelles principales deviennent plus intéressantes lorsque l’on sait que le marché de l’art contemporain turc est de ceux qui connaissent le développement et la croissance des plus rapides (concept et géographie).

Pensez vous qu’Istanbul devient un nouveau spot de l’art contemporain?
A Istanbul, toutes les cartes sont à jouer et tout est ouvert quelles que soient les formes de développement de la pratique de l’art contemporain. D’un point de vue général le discernement esthétique semble se cristalliser, à la fois en évolution et questionnement constants. Une vague de nouveaux collectionneurs émerge ces derniers temps en parallèle à l’aube de la pratique de l’art contemporain qui devient plus indépendante par rapport au développement de sujets de recherches artistiques telle que l’ethnicité ou par rapport à l’héritage de modèles médiatiques et d’expression.

La scène de l’art contemporain stambouliotte s’ouvre grâce à l’apport de nombreux artistes étrangers et l’action de praticiens de l’art reconnus qui s’impliquent localement et explorent ses évolutions récentes, de nombreux artistes turcs reconnus à un niveau international ou de curateurs qui occupent les premiers rangs dans des institutions établies et évoluant sur les plateformes des musées et biennales d’art contemporain à travers le monde et spécifiquement en Europe.

Istanbul envoie une image qui est plus étendue que le secteur intime de l’art contemporain et qui touche au conflit des idées, des modèles… Ces visions invitent les individus et les institutions à se tourner du pays vers l’extérieur. Bien que tous les éléments et acteurs sont bels et bien actifs et la volonté est réelle, les jeux restent à faire.

Que proposez-vous aux investisseurs de l’art contemporain en Turquie?
Plus largement que la Turquie, comme on le sait l’art est aussi une forme d’investissement mais je crois surtout que les collectionneurs doivent investir avec « leurs yeux et leur cœur » . Il devrait toujours y avoir un choix personnel impliqué dans l’achat d’une œuvre.

ArtInternational présentera t-elle des œuvres contre la violence, le conservatisme islamique, la censure et la restriction de la liberté d’expression?Le salon supporte t-il la résistance née à Gezi ?
Il n’y a pas de soutien spécifique en ces termes. Toutes les galeries et artistes participants sont libres d’exprimer ce qu’ils souhaitent. Les œuvres que les galeries présentent dans le salon peuvent toucher à la sociologie, la politique ou l’économie, la critique, nous n’interférons pas. Nous proposons un cadre pour les participants. Ce n’est ni notre responsabilité ou notre priorité de déterminer ce que les galeries doivent présenter. Elles ont leurs propres collections et thèmes et cela concernent leur stratégie en tant que galeries. Leurs choix concernent leurs collaborations avec les artistes. Certaines galeries présentent des travaux plutôt politiques d’autres s’intéressent plutôt à l’aspect esthétique… Nous offrons une plateforme et le cadre pour la circulation de ces idées et l’opportunité d’échanges et d’apprentissage avec les rencontres qui seront faites sur place. La richesse de la foire tient justement au fait que chaque galerie représente la diversité des points de vues et se focalise sur des sujets propres.

Quels sont vos lieux préférés d’Istanbul ?
Büyükada en hiver.

Si vous deviez attribuer cinq sens à Istanbul. Comme le goût, l'ouïe, l'odeur, la vue et le toucher? 
Le goût est l’aubergine, l’odorat est malheureusement le gaz ces temps-ci, l’ouïe est la corne de brume en hiver, le toucher représente Recep mon coiffeur, et la vue est le changement abondant des couleurs de l’eau de la corne d’or que je perçois depuis ma fenêtre.

Avez-vous un projet rêvé pour Istanbul?

C’est impossible d’avoir un projet rêvé pour Istanbul. Il me semble que la ville décide elle même ses rêves.  Istanbul est comme une amoureuse capricieuse..

İstanbul yeni bir uluslararası çağdaş sanat fuarı daha kazandı... ArtInternational 16 Eylül'de açılıyor..

16 - 18 Eylül 2013 tarihleri arasında açılan ArtInternational, uluslararası sanat fuarı Art HK’nin kurucusu ve Hindistan’da bu yıl beşincisi yapılan India Art Fair’ın ortaklarından biri olan Angus Montgomery ile Türkiye’den Fiero Milano İnterteks’in işbirliğiyle yapılıyor.

Fuara katılan uluslararası 61 galerinin seçimi Viyana’dan Ursula Krinzinger,  İstanbul’dan Leyla Tara Suyabatmaz, Dubai’den Isabelle van den Eynde ve New York’tan Leila Heller’in oluşturduğu komite yapmış.  İstanbul’dan 10 galeri katılıyor:  artSümer, Galeri Non, Egeran Galeri, Galeri Mana, Galeri Zilberman, Galerist, x-ist, Pi Artworks, Pilot, Rampa.

İstanbul’un ikna edici cazibesiyle, yeni ve yerleşmiş koleksiyonerlerin gözde şehri haline geldiğini söyleyen Angus Montgomery’nin yöneticisi Sandy Angus, İstanbul’un böylesine büyük bir fuar için en uygun şehirlerden biri olduğunu belirtiyor.

GALLERY ATHR / CİDDE       "Magnetism" Ahmed Mater

ArtInternational'ın Haliç Kongre Merkezi’ndeki mekânının tasarımı Erhan Patat’a ait. Erhan Patat, MSW Architekten, Venedik Mimarlık Bienali’nde sergilenen işleri ve özellikle Irak asılı Ingiliz mimar Zaha Hadid ile yaptığı ortak projelerle tanınıyor.

Fuarın koordinatörü Dyala Nusseibeh. Artistik direktörlüğünü, son yıllarda İstanbul’un güncel sanat ortamında adını duyuran Stephane Ackermann üstlenmiş.Çalışmalarını halen Berlin’de sürdüren Yusuf Etiman  fuar kataloğunu "sanatçı kitabı" biçiminde hazırlamış.  

ArtInternational'da işleri görülebilecek uluslararası sanatçılardan bazıları şunlar: 

Cortesi Contemporary Galerisi standında: Ağırlıklı olarak ölüm ve yaşam’ı sorguladığı heykel, yerleştirme, tuval ve çizim çalışmalarıyla tanınan, “The Turner Price” sahibi İngiliz sanatçı Damien Hirst; 

“Magnetism” adlı işiyle tanınan, Yeni Dalga Suudi Arabistan çağdaş sanatının en önemli isimlerinden, Galeri Arthr’in sanatçısı Ahmed Mater; 

Sosyal ve kültürel kimliklerden yola çıkarak ürettiği yerleştirmeleri, video ve performanslarıyla bilinen Rampa Galeri'nin temsil ettiği Nevin Aladağ; 

ICP’nin (International Center of Photography) düzenlediği Infinity Awards’ta "Genç Fotoğrafçı" ödülünü kazanan ilk Türk Hollandalı, Galeri X-ist’in fotoğraf sanatçısı Ahmet Polat; 

Galeri Dix9 ile çalışan, gündelik nesnelere ve fiziksel olaylara ilgisinden hareketle pitoresk etkisi olan video işleri üreten Sophia Pompery; 

Mitoloji ve ilkel flaman resimlerden yola çıkarak yarattığı büyüleyici işleriyle, Louise Alexander Galeri'nin sanatçısı Fransız Sabine Pigalle...

GALLERI ANDERSSON/SANDSTRÖM / STOCKHOLM
Anne-Karin Furunes "In Search Of A Winner" 46 x 61 x 56cm / 2013

Fuar kapsamında galeri sergileri dışında sanatsal aktiviteler ve özel projeler de gerçekleşecek. Uluslararası sanatçılardan performanslar, Başak Şenovaküratörlüğünde gerçekleşecek video gösterimleri ve Özkan Cangüven eşliğinde hazırlanan non-profit inisiyatifleri fuarın sanat aktiviteleri gibi...

David Claerbout’un ilk gösterimini ArtInternational Istanbul’da yapacağı ve süregelen kamera hareketliliğiyle çektiği “Travel” (1996-2013) adlı videosu izleyenleri yerel bir parktan karanlık Avrupa ormanlarına, oradan da Amazon ormanlarına sürükleyerek banliyö arazilerinde gezdirecek.

Performans sanatçısı Camila Rocha, fuarın açılış gününde lokal bir bando ekibiyle “To See The Band Passing By” adlı performansını 2007’de kaybettiğimiz eşi çağdaş sanatçı Hüseyin Bahri Alptekin’in anısına sergileyecek.

Çeşitli müzik medyasını kullanarak yarattığı işleriyle dikkat çeken Fransız sanatçı Tal Isaac Hadadise birbirinden farklı tarzlara sahip olan sanatçılardan seçtiği kompozisyonları birleştirerek elde ettiği ve “Piano Constraints” adını verdiği yeni performans serisini sunacak. 

Wilhem Latchoumia Lyon Konservatuarı'ndan oybirliğiyle altın madalya almış Fransız piyanist Wilhem Latchoumia da muhalif çalışmalarını sunacak.

Ahmet Öğütfuar alanının çeşitli köşelerine yeni çalışmalarını, performans sanatçısı Gül Kozacıoğluyeni ses enstalasyonunu, Londra’da yaşayan Ali Kepenk İstanbul’dan esinlenerek yarattığı fotoğraf serisini sunacak.

RAMPA/İSTANBUL - Nevin Aladağ, Paravan, Ahşap üzerine halı kolajı, metal çerçeve 190 x 280 x 4 cm / 2012

ArtInternational’a katılacak yabancı galeriler:

Amsterdam’dan Akinci, Galerie Gabriel Rolt, Lumen Travo Gallery, Upstream Gallery,

Atina’dan AD Gallery, Kalfayan Galleries,

Barselona’dan ADN Galleria, Berlin’den Arndt,

Berlin’den Galerie Sherin Najjar, Galerija Gregor Podnar, xavierlaboulbenne,

Buenos Aires’den Ignacio Liprandi Artes Contemporaneo,

Budapeşte’den Deák Erika Galéria, Viltin Galléria,

Cidde’den Athr Gallery, Pi Artworks, Pilot Galeri, Rampa,

Dublin’den Kerlin Gallery,

Dubai’den Lawrie Shabibi, Gallery Isabelle Van Den Eynde,

Hamburg’dan Galerie Conradi,

Kopenhag’dan Galleri Nicolai Wallner,

Londra’dan Carroll/Fletcher, Ibid Projects, Lisson Gallery, Gazelli Art House, Pace, Repetto Ltd Modern and Contemporary Fine Art,

Lizbon’dan Galeria Filomena Soares,

Lugano’dan Cortesi Contemporary,

Lüksemburg’dan Gallerie Zidoun,

Milano’dan S.A.L.E.S., Otto Zoo,

New York’dan Leila Heller Gallery,

Otegem’den Deweer Gallery,

Paris’den Galerie Dix9, Galerie Gabrielle Maubrie, Galerie Jérôme Poggi, Galerie Martine Aboucaya, Galerie Polaris, In Situ Fabienne LeClerc, Yvon Lambert,

Porto Cervo’dan Louise Alexander Gallery,

Salzburg’dan Mario Mauroner Contemporary Art,

San Francisco’dan Gallery Wendi Norris, Hosfelt Gallery,

Stockholm’den Galleri Andersson/Sandström,

Tallinn’den Temnikova & Kasela Gallery,

Venedik’ten Contini Art Gallery, Galleria Massimodeluca,

Viyana’dan Galerie Krinzinger, Galerie Nächt St.Stephan Rosemarie Schwarzwälder.

Taylan Akdağ: "Atmosfer Sanat Projeleri sanatın ve sanatçının itibarını ve eleştirel niteliğini geri kazandırmayı; kendi estetik kaygılarını, özerkliğini, formlarını sanata ve sanatçıya yeniden teslim etmeyi hedefleyerek yola çıkmıştır"

Taylan Akdağ, ressam - heykeltraş - dağcı... Lokomotif Kültür ve Sanat Derneği üyesi. Birlikte birkaç projede çalıştık. Plastik sanatlarda klasik sergi sunumuna alternatif  yaratmak isteyen projeleriyle adını duyurmuş, üretken, çalışkan ve yetenekli genç bir sanatçı Taylan Akdağ. Doğada sanat projeleri gerçekleştiren Atmosfer Sanat Projeleri Grubu'nun da kurucusu...

Doğa sporlarıyla da aranız iyi anlaşılan?

Hayatta önem verdiğim ve keyif aldığım sporlar dağcılık ve doğa kökenli sporlardır. Bisiklet, doğa yürüyüşü, tırmanış gibi.. Bütün doğru kararlarıma, problem çözümlerime, sanatsal projelerime doğada imza attığımı  hissederim. Bir çocuğun bütün kimliği 4 yaşında tamamlanırmış, sanırım doğa a düşkünlüğüm çocukluğumu Sivas'da yoğun doğa etkinlikleri içinde geçirmemdendir. Ailemin tabiat sevgisi çocuklarına da yansımış. 2009 yılında "İrtifai Eserler" kişisel sergimi 3500 metre ve üzeri dokuz zirveye çıkardım. Bu performansı bir video ile belgeledim. 
Daha sonra  2011 yılında  Armaggan Sanat Galerisi  işbirliği ile “ Bir Genç Üretim -Everest Aladağlar" sergi performansını gerçekleştirdik. “Bir” sergisine katılan 20 sanatçının eserleri brandalara basıldı. Önce Everest ana kampa, ardından 20 dağcı ile Niğde Aladağlar'daki zirvelere çıkarıldı ve performans bir video ile belgelendi.

Sizi besleyen unsurlar, olaylar ve düşünceler hakkında neler söyleyebilirsiniz? 

Her insanın nefes aldığı, heycanını her haliyle yaşayabildiği mekanlar – durumlar vardır. Benim de toprağa bastığım yer ortaya çıkarıyor bütün duygulanımlarımı ve belleğimdekileri.. Çeşitli disiplinlerle uğraşmanın beni sanat anlamında  daha kuvvetli hale getirdiğini düşünüyorum. Dağcılık, çocukluğumda gezdiğim mekanlar benim için çok önemli malzemeler... Hatırlıyorum ve oradaki ayrıntılardan birşeyler çıkarıyorum.

Yaklaşık 10 yıldır üç-altı yaş grubu çocuklarla heykel, seramik ve doğa yürüyüşü çalışmaları yapıyorum. Sekiz yıla yakındır engelli gruplarla sanat terapi eğitimleri uyguluyorum. Bu çok meslekli disiplinler bir araya geldiğinde beni her yeni gün yeni bir projeye yöneltiyor. 

Kavramsal Sanat hakkındaki düşünceleriniz neler?

Nesneler, objeler veya toplum tarafından atıl olarak nitelendirilen binlerce form, sanatçının laboratuvarından geçerek yeni anlamlı kavramlar ortaya koyar. Performanslarımda kavramsal anlatım dilini kullanmak ifadelerimi çok güçlü kılıyor.

Kurucusu olduğunuz Atmosfer Sanat Projeleri'nin temel dayanakları neler?

Atmosfer Sanat Projeleri  2012 yılında kuruldu. Ana hedefi, doğada ve birliktelik içerisinde sanat yapılması ve sanatın kendi sahip olduğu doğa-l temellerine geri oturtulmasıdır. Tıpkı Marx- Engels’in Hegel diyalektiği ayaklarının üzerine oturması gibi... Bu inisiyatife yön veren sorunsalları şöyle sıralayabilirim: Sanat sadece atölyede mi yapılır? Doğada üretimin sanatçının tahayyül gücüne etkisi var mıdır? Sanat sadece öğrenilmiş kurallar çerçevesinde mi yapılır?

Belgrad Ormanı

Doğada Sanat etkinliklerine nasıl başladınız?  

2006 yılında dağcı olan kardeşim Mutlu İnan Akdağ ile birlikte, 3550 metrelik Aladağlar (Niğde) Karasay zirvesine tırmandık. Hayatımın önemli etkinliklerinden biriydi bu tırmanış. Deniz seviyesindeki sanatçı algısı ile yüksek irtifada sanatçı algısı arasındaki farkı deneyimlemek istedik. Master sürecinde sorgulamış olduğum "Mekan olgusu" problemi tam da bu tırmanışla birlikte çözüldü. Bu dönemden  itibaren "Land Art" üzerine yoğunlaşmaya başladım. 

Doğada  üretim adına ilk kaleme aldığım  ve gerçekleştirdiğim proje “İrtifa Atölyesi” dir. Bu projenin hedefi, sanatçının deniz seviyesindeki form algısının irtifayla birlikte ne gibi değişikliğe uğrayacağını araştıran bir laboratuvar oluşturmaktı. Üç dağcıyla birlikte 3500 metrelik bir zirveye bir metreküplük strafor (foamboard) çıkardık. Zirvede kendi heykel form algımla kendi işlerimden birini (bir hayvan figürü) yonttum. Vücudumda bir irtifa şoku yaşamadığımdan algımda da bir değişiklik olmamıştı. Deneysel bir projeydi. Farklı bir sonuca 5000 metre ve üzeri dağlarda ulaşılabileceği sonucunu çıkarttım. Ucu açık kalan bu proje başka projeleri uygulamak üzere yeni  fikirleri doğurdu... 

Marjin Art

Atmosfer Sanat Projeleri 29 Eylül 2012'de Belgrad Ormanları'nda, 12 sanatçının katılımı ile start almıştır. Oniki sanatçı yanında getirdiği ya da doğadan edindiği malzemeler ve oluşturduğu düzeneklerle ürettiler eserlerini. Bir açık hava sergisi gerçekleştirildi. 

15 Şubat- 16 Mart 2013 Marjin Art Sanat Galerisi'nde Atmosfer Sanat Sanatçıları, doğanın sürekli bir değişim, yenilenme ve devinim halinde bir canlı yapı olduğundan yola çıkarak, 'Ölü müdür Doğa?' sorusuna cevap bulmak üzere resim ve heykel dillerini kullanarak eserler ürettiler.  


Doğa-l Biçimler Adası - Bozcaada'da 14 - 23 Haziran 2013'te  mini bir sempozyum düzenlendi: Sanatçı, kullandığı malzemenin formunu değiştirmeyi ve kendine göre şekil vermeyi amaç edinir. Yalnız kullandığı cisme ya da malzemeye şekil vermekle kalmaz; sanatçı kendi etrafında yer kaplayan dünyasına da şekil verir o esnada. Kendisi için doğal olmayan hiçbir şeyden faydalanmaz. Kendine doğal gelmeyen bir eser de ortaya koymaz, eserleri kendi hayal dünyasından doğmuş olsa bile.. Kendini görüntülerin yanıltan dünyasından uzaklaştırır, öze yakınlaştırır. Yapaylık yanıltıcı olmanın da ötesinde mizahidir. Bir kitle üretimi haline gelen ve tekdüzeleşen sanat anlayışına ve tekdüzeleşen hayat formlarına başkaldırır.. 

Bozcaada Sanat Galerisi ve Bozcaada Belediyesi’nin katkısı ile gerçekleşen bu projede dört sanatçı ve bir sosyolog (Özlem Yalçınkaya)  yer aldı. İki sergi düzenlendi. Sanatçılar canlı performans gerçekleştirip aynı zamanda, seramik atölyesi çalışması ile etkinliğe yörede yaşayan sanatçıların da katılımını sağladı.

Bozcaada Doğa-l Biçimler Adası Sempozyumu. Katılan sanatçılar:
Taylan Akdağ, Kerim Ağralıgil, Seda Yalçın, Erim Bikkul, Hakan Bayer, Belgin Şahin

18Ağustos 2013'te Edremit Zeytinli'de Akademi Zeytinli ve Zeytinli Belediyesi’nin katkıları ile bir sempozyum gerçekleştirdik. Beş sanatçı ve bir sosyoloğun ortak çalışmaları sonucunda, ‘Doğa-l Öz Biçim’ projesi can buldu. Akademi öğrencilerinin katılımı ile atölye çalışmaları gerçekleştirildi. Projemiz amacına ulaşmış, ortak bir bilinç sayesinde, sanat hümanist değerlerine kavuşmuş ve sanatın kendi saygınlığına yaraşacak bir yapı - yıkım gerçekleştirilmiş oldu. 

Yapı-yıkım?

Derrida’nın yaptığı gibi bir yapı-yıkım gerçekleştirdik. Nesneleri yeniden kavramsallaştırarak. Sahip olmadıkları ve olamayacakları özellikler yükleyerek... Hümanist ve eleştirel bir bakış açısı ile çözümledik. Kendi dilimizi ortaya koyduk. 

"Sanat eseri bir meta değildir"i de vurgulamış oldunuz... 
Evet. Sanat eseri, sanatçının kendinden bir parçadır, bir meta değil. Sanatçı ise, toplumsal değerlere sahip, kolektif bilincinin taşıyıcısı ve kendi eylemlerinin bilinçli öznesidir. Kent ortamında kendi doğallığını ve doğasını koruyan bir yaratıcıdır... Bu sürece bir reaksiyon olarak, Atmosfer Sanat ‘sanat sanat içindir’ anlayışı ile hareket edip, sanatın ve sanatçının itibarını ve eleştirel niteliğini geri kazandırmayı; kendi estetik kaygılarını, özerkliğini, formlarını sanata ve sanatçıya yeniden teslim etmeyi hedefleyerek yola çıkmıştır. 

"Sanat sanat" için midir?
Sanatçı eserini üretirken, ayakta kalabilmek ve piyasada tutunabilmek için eserlerini kendisi için üretemiyor ve eseri tıpkı bir ‘meta’ gibi en yüksek parasal değeri sağlaması için, piyasaya teslim ediyor. Aynı doğrultuda, sanatçı eserini kendi istediği gibi, kendi ruhunu ve zihnini besleyecek şekilde değil de, eseri satın alacak tüketici ya da başkalarına ulaştıracak aracının iştahını kabartacak şekilde üretmeyi tercih ediyor ya da tercih etmek zorunda kalıyor. Bu şekilde sanatçı, eserin kendi üretimi ve kendinden izler taşıyan bir ‘şey’ olduğunu unutuyor ve karşısındakinin dikkatini çekecek, eserin alımını kolaylaştıracak ve satın alma dürtüsünü tetikleyecek bir ‘arzu objesi’ olarak görüyor.  Bu haliyle sanatçı, kendi emeğine yabancılaşıyor. 

III. Zeytinli Plastik Sanatlar Sempozyumu

Sanatçı eserini üretirken, en büyük sorunu eserinin satılabilmesi ve kendisinin hayatını idame ettirebilmesi oluyor. Bu nedenle, hazırlık evresinde ve üretim evresinde sanatçı, eser üretmenin ve sanat yapmanın kendine verdiği ve vereceği hazzı unutuyor ve sadece eser üretme sürecine herhangi bir zihinsel aktivite ögesi taşımayan mekanik bir işlemmiş gibi odaklanıyor. Yaptığı çizimler, boyamalar, yontmalar vs. kendi duygularını, paradigmasını, ideolojisini yansıtan birer hareket olmaktan çıkıyor ve sürekli kendisini tekrarlayan, monoton, mekanik birer hareket halini alıyor. Sonucunda, sanatçı eser üretme işine yabancılaşıyor ve bilinçsizleşme baş gösteriyor. 

Sanatçı piyasaya "eser" sunabilmek için nelerden vazgeçiyor?

Herhangi bir eser piyasa için bir meta haline gelmeye başladığı anda, sanatçı kendisini salt piyasadaki herhangi bir aktör olarak görmeye başlıyor. Öyle bir aktör ki; en az girdi ve en az sürede maksimum kârı ve eseri ortaya çıkartabilecek rasyonel düşünmesi gereken bir birey... Sanatçı, kendisinde bu yeteneği ve ruhu oluşturan ögelerinden, statükoya karşı duruşundan, eleştirel kimliğinden, duygusal ve paylaşımcı yapısından ne kadar iz varsa, hepsini saldırgan, egoist ve ‘faydacı’ tarafına feda ediyor. Tıpkı eserini nesneleştirdiği gibi, kendisini de nesneleştiriyor ve üretme etkinliğinin bir öznesi olduğunu unutuyor. Kendisini üretim zincirindeki bilinçsiz bir nesne, zincirdeki salt bir halka olarak kabul ediyor. ‘İnsan’ olmanın temsil ettiği diğer insanlarla kuracağı duygusal bağlantıları ve ‘toplumsal olma’ ögesine, psikolojik açıdan ait olma dürtüsüne ve ‘bilinçli üretme’ güdüsüne ket vurarak, dışardan gelecek taleplere göre kendini şekillendirme hırsına sahneyi bırakıyor. Sanatçı, kendi kendine yabancılaşıyor. 

Müzayede, fuar, sergiler hakkında ne düşünüyorsunuz?

Müzayede, fuar ve galerilerin neden olduğu biçimde, sanatçı da işgücü piyasasına girmeye çalışan bir birey gibi, spekülatif sanat piyasalarına girebilmek için, diğer sanatçı arkadaşları ile yarışmak zorunda kalıyor. Üretme süreci, kolektif bir genel çabanın ürünü olan yapıcı ve bilinçli bir sosyo- ekonomik aktivite olmaktan çıkıp, eserlerin ticari bir meta haline gelmesini sağlayan rekabetçi piyasa koşullarına dönüşüyor. ‘En güçlünün ayakta kalacağı kaygısının, genel geçer ve kabul görür bir düşüncenin yaygın olduğu bir ortamda, paylaşımcı ve yapıcı ne kadar öge varsa terk ediliyor ve yerini diğer meslektaşları ya da insan kardeşlerini pazara girmeye çalışan ve kendi kazancından çalacak olan birer ‘rakip’ olarak gördüğü bir toplumsal yapı alıyor. Vahşi kapitalizm ve neo-liberalizmin gölgesinde, ayakta kalmak için her yol mubah... Sanatçı, kendi insan kardeşine yabancılaşıyor. 




Taylan Akdağ, "Güncel Yaşam Serisi 4", 120x120, Tuval üzeri akrilik, 2013

Projeleriniz bu yabancılaşma ve bozulmaya mı dikkat çekiyor?

Atmosfer Sanat ekibi olarak, bu yabancılaşmanın ne kadar geriye dönülmez olduğunu ve bize ‘öğretilmiş olan’ egoist, ben merkezci insan yapısının ne kadar ‘kurgulanmış gerçeklik’ olup olmadığını öğrenmek üzere projeler üretiyor ve yolumuza farklı mekânlarda devam ediyoruz. Gittiğimiz her bir yerde, tanıştığımız her bir insanda, bu gerçeğin aslında tıpkı Baudrillard’ın kavramsallaştırdığı şekli ile ‘hyperreality’ olduğunu görmeye ve inandırmaya çalışıyoruz. Üretim sürecinde, yaptığımız ortak çalışmalarda, sohbetlerimizde, beraber yediğimiz yemeklerde, söylediğimiz türkülerde aslında bize öğretilmiş olan insan doğasının ne kadar gerçeküstü olduğunu her defasında daha net bir biçimde görüyoruz, doğru yolda olduğumuza inanıyoruz ve tersine bir yapı - yıkım gerçekleştiriyoruz. Yabancılaşmayı tıpkı eski bir video kasetindeki bir filmin sahnelerini geri alır gibi, tarih sahnesinde gerilere götürmeyi kendimize görev ediniyoruz.

Kente ve kentselleşmeye karşı mısınız?

Kente karşı değiliz.  Özgür sanatçı kimliğinin ve çağdaş sanat akımlarının kentsel mekân sayesinde ortaya çıktığının bilincindeyiz. Biz, kentsel yaşam ve kapitalist düzenin neden olduğu yabancılaşmaya karşıyız. Bu nedenle, doğada, doğa-l yapı yıkımlarımızla ve bir ekip olarak sanat yapıyoruz. Amacımız, neo-liberal düzende piyasa koşullarına bağlı kalmadan, sanatın kendine özgü kaygı, form ve değerleriyle sanat yapmak. Göreceli, piyasaya kolay uyum sağlayabilecek, spekülatör, müzayedeciler ve galericilerin form değerleri yerine kendi öz- biçimlerimize yönelmek istiyoruz.

Sanatçının atölyesinde toplumdan izole olması sizin için neden bu kadar önemli ?
Atmosfer Sanat olarak doğru başlangıç noktasının Feuerbach ve Marx’ın yabancılaşma (alienation) kavramı olduğuna inanıyoruz. Bilindiği üzere, yabancılaşma birbirinden farklı evrelerden oluşuyor ve bu evreler sonucunda kişi/işçi/sanatçı kendi üretmiş olduğu ve kendisinin bir parçası olan kendi eserinden/ürününe yabancılaşarak, onu pazarda değiş-tokuş döngüsüne girmek üzere (piyasa koşullarına adapte olacak şekilde) kendinden başka kişilere/aracılara/sisteme teslim ediyor. Bu anlamda, sanat kapsamı ile düşünmek gerekirse;

Sanatçı, eser üretme esnasında kullandığı malzemeleri doğanın bir parçası olarak değil, endüstriyel bir ürün olarak düşünüyor ve doğaya yabancılaşıyor (alienation to nature). 

Sanatı mutlulukla nasıl ilişkilendirebilirsiniz?

Hissiyat olarak sanatta geleceğim yerleri görebilir olmak ve her dönem basamakları çıkıyor hissetmek benim için en büyük mutluluktur. Her iki kavram da birbirine çok ihtiyaç duyar. Bireysel düşünce olarak çevre, aile bütünlüğü, iç huzur bir arada olduğunda sanatı daha yükseklere koyuyorum. Bir de sanat özel hayatınızda da iki kişilik olmalıdır, üretmiş olduğunuz eserde dahi birşeylerin eksik olduğu anlaşılmaktadır.

Taylan Akdağ'ın hayranlık duyduğu sanatçılar kimler?

Beğenerek izlediğim takip ettiğim sanatçılar var. Ama kimliğimde sanırım hayranlık yok. O yüzden sanat anlamında eksiklerim nelerdir, benden önce doğmuş sanatçılar benden daha fazla neleri görmeye çalışmışlardır? merak ettiğimden  devamlı araştırma halindeyim. 

Sanatçının ve sanat izleyicisinin birbirine etkileri nelerdir sizce?

İşin içinde olan birey bir dönem sonra hep aynı şeyi görmeye hep aynı çarkta dönmeye ve bunu fark edememeye başlıyor. Maalesef hep aynı ürünleri veriyor. En büyük görev izleyiciye düşüyor. Çünkü devamlı aynı gözle bakmadığı için ayrıntıları daha iyi görebiliyor. Eser sanatçıdan çıktıktan sonra izleyici fikir ve duygu taşıyıcısıdır. Fark etmeden büyüten çoğaltandır. Bu anlamda da çok önemli bir "psikolojik ticaret" vardır.

Taylan Akdağ", Güncel Yaşam Serisi 9", 120x120, Tuval üzeri akrilik, 2013,

İstanbul’un hangi mekanları daha çok ilginizi çekiyor? 

Yaklaşık 4 yıldır Beşiktaş'da ürün vermekteyim. Kendi halinde bir semt. Mutlaka bir tanıdığın tanıdığı da sanata bulaşmış kişiler olarak karşıma çıkıyor ve bu beni daha da güçlü kılıyor. Boğaz'da uzun bisiklet turları yaparak Belgrad'a gitmek ve kentten saniyelik de olsa uzaklaşmak beni çok heyecanlandırıyor.

İstanbul için bir hayal projeniz var mı?

Bellek eskiz defterimde yaklaşık bir yıldır tasarladığım bir proje var. Ama bunu şu an yazıya dökmek bile belki büyüsünü kaçırır diye affınıza sığınarak, gerçekleştirdiğimde paylaşmak isterim.